Η ΑΝΑΤΙΝΑΞΗ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ ΤΟΥ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΥ ΣΤΙΣ 25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1942

ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΕΜΑΤΑ!

Κάθε χρόνο αυτή την ημερομηνία, για πολλά χρόνια τώρα, ίσως περισσότερα από εξήντα, εορτάζεται η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, ως επίτευγμα της Εθνικής Αντιστάσεως. Τρέχουν εκεί οι κάθε είδους «επίσημοι», φυσικά, μπροστάρης στην όλη εκδήλωση είναι το ΚΚΕ, με τις ντουντούκες του, με τις κόκκινες σημαίες του με το σφυρί και το δρεπάνι, με τα ψευδεπίγραφα λάβαρα της Αντιστάσεως, η οποία ξεκίνησε δήθεν να απελευθερώσει τη χώρα από τον ζυγό των κατακτητών και μετά από λίγο, το ΚΚΕ με τον μπολσεβίκικο στρατό του, τον ΕΛΑΣ, την μετέτρεψε σε ταξική αντιπαράθεση και Εθνικό Έγκλημα…

Πηγαίνουν  και όσοι είναι ακόμα ζωντανοί, από εκείνους που έλαβαν μέρος στο εγχείρημα, αλλά τώρα, οι ζωντανοί είναι ελάχιστοι και δύσκολα μετακινούνται...
Όμως, το ΚΚΕ, στην προσπάθειά του να καπελώσει τα πάντα, να χαρακτηρισθούν όλες οι εθνικές προσπάθειες ως επιτεύγματα δικά του, συγκεντρώνει ακόμα, όλα τα ανιστόρητα μειράκια, που σε όλες τις εκδηλώσεις, κρατούν τις ντουντούκες και τα λάβαρά του και ξεφωνίζουν συνθήματα, τα οποία συντηρούν την διχόνοια και τον διχασμό του ανιστόρητου και ευκολόπιστου Ελληνικού λαού.

Πολιτικοί από όλες τις παρατάξεις, καταθέτουν στεφάνια, λόγοι εκφωνούνται και εκθειάζονται πράξεις, οι οποίες ποτέ δεν έλαβαν χώρα στην πραγματικότητα. Τα στοιχεία τα παίρνουν από ψευδογραφήματα, από απατηλές διηγήσεις δήθεν πρωταγωνιστών και υμνούν ηρωικές πράξεις ανθρώπων οι οποίοι, ούτε έλαβαν μέρος στην ανατίναξη της γέφυρας ούτε ήξεραν πού αυτή βρίσκονταν. Αυτό που γράφω, δεν είναι μία φιλολογική διατύπωση, είναι γεγονός που πολλές φορές το άκουσα, σιχάθηκα εκείνους που το έλεγαν, αλλά και εκείνους που σε γραπτά τους το ισχυρίστηκαν.

Η Ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου, η πρώτη πολεμική ενέργεια των δύο αντιστασιακών Οργανώσεων, του ΕΔΕΣ και του ΕΛΑΣ, έγινε στις 25 Νοεμβρίου του 1942, από την Συμμαχική Αποστολή με το αγγλικό όνομα «Harling» Χάρλιν, με συμμετοχή του Συνταγματάρχη τότε Ναπολέοντα Ζέρβα, ως Αρχηγού του ΕΔΕΣ και  του ανεπάγγελτου κομμουνιστή Θανάση Κλάρα, ως επικεφαλής ομάδας του ΕΛΑΣ, ο οποίος κυκλοφορούσε με το ψευδώνυμο «Άρης Βελουχιώτης» και ως ταγματάρχης του Πυροβολικού του Ελληνικού Στρατού. Ήταν ένα σαμποτάζ, που εμψύχωσε μεν τις αντάρτικες ομάδες, στο ξεκίνημά τους, αλλά το αποτέλεσμα ήταν μία κρυμμένη διπλωματική επιτυχία της Αγγλίας.

 Είχε όλα τα γνωρίσματα μιας απατηλής διπλωματικής ενέργειας και όλη την κάλυψη μιάς στρατιωτικής τοιαύτης. Τι ήταν στην πραγματικότητα; Στην πραγματικότητα ήταν ο ιστός της αράχνης των Μυστικών Υπηρεσιών της Αγγλίας, ο οποίος απλώθηκε στην Ελλάδα, ήθελε δε να εδραιώσει τη θέση της στην χώρα μας, στη συνέχεια να παίξει ένα αχάριστο, απαίσιο και εγκληματικό παιχνίδι σε βάρος του Ελληνικού Λαού, να τον διχάσει και να φέρει πάλι ως εγγυητή της πολιτικής της στην Ελλάδα, τον αποχωρήσαντα κατά την εισβολή των Γερμανών τον Απρίλιο του 1941, Βασιλέα Γεώργιο τον Β’. Αυτή ήταν η επίσημη θέση της Αγγλικής κυβερνήσεως και της Μυστικής Υπηρεσίας Ιντέλιτζενς Σέρβις. Υπήρχε, όμως και η ανεπίσημη: εκείνη των διαφόρων κλιμακίων που δρούσαν μέσα στο Στρατηγείο Μέσης Ανατολής και διευθύνονταν από πράκτορες της Σοβιετικής Ένωσης και του Διεθνούς Κομμουνισμού, όπως για παράδειγμα ο Κιμ Φίλμπυ.

Οι πράκτορες αυτοί έπαιζαν διπλό παιχνίδι, αλλά η κύρια αποστολή τους ήταν, να προσφέρουν βοήθεια στο κομμουνιστικό ένοπλο κίνημα, να μπορέσει μετά την απελευθέρωση, να παίξει τον ρόλο που είχε αναλάβει από την Σοβιετική Ένωση. Στην μεν Αγγλική κυβέρνηση, (Τσώρτσιλ) έλεγαν ότι προωθούν την συνολική Εθνική Αντίσταση στην Ελλάδα και τα συμφέροντα του Θρόνου, στην πραγματικότητα υποστήριζαν το κομμουνιστικό αντάρτικο και παρείχαν αφειδώς κάθε είδους βοήθεια, ας έκλαιγαν υποκριτικώς τα στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ότι η Αγγλία δεν τους έστελνε βοήθεια. Όχι μόνο τους έστελνε, αλλά τους έστελνε σε μεγάλες ποσότητες, χρήματα σε χρυσές λίρες, όπλα και πυρομαχικά και ό,τι άλλο χρειάζονταν.

Το κυριότερο όμως, ήταν ότι τους έστελνε όλες τις πληροφορίες για τις κινήσεις των άλλων ανταρτικών ομάδων, για τις ημερομηνίες ρίψεων, για τους τύπους των όπλων, για τις ποσότητες των πυρομαχικών, για ιματισμό, φάρμακα, τρόφιμα και ό,τι άλλο. Με μυστικό ασύρματο, αλλά και μέσω ραδιοσταθμού που λειτουργούσε στην Παλαιστίνη, η Μιχαέλα Αβέρωφ, κομμουνίστρια, θεία του αργότερα υπουργού Ευάγγελου Αβέρωφ, που ζούσε στην Αθήνα και στην Αλεξάνδρεια προπολεμικώς, τώρα εκφωνήτρια του ραδιοσταθμού, με κώδικα έστελνε όλα τα στοιχεία στον κομμουνιστή Ανδρέα Τζήμα, ο οποίος, στη συνέχεια τα διαβίβαζε στην ηγεσία του ΚΚΕ και στο ΕΑΜ- ΕΛΑΣ.

Η Ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου, παρουσιάστηκε ως ένα γεγονός υψίστης σημασίας για τον αγώνα των συμμάχων στην Βόρεια Αφρική, κατά των Γερμανικών Δυνάμεων του υπό τον Στρατάρχην Ρόμμελ «Afrika Korps». Στην πραγματικότητα, την εποχή που έγινε, ήταν χωρίς καμμία σημαντική αξία. Γιατί; Διότι, ισχυρίστηκαν οι σύμμαχοι ότι, οι Γερμανοί προμηθεύουν τον Ρόμμελ με όπλα και πυρομαχικά, όπως και παντοειδές υλικό, μέσω του λιμανιού του Πειραιώς και τα εφόδια αυτά φθάνουν από την Γερμανία στην Θεσσαλονίκη, από εκεί δε με το τραίνο στον Πειραιά. Στον Πειραιά φορτώνονται σε πλοία και στέλλονται στη Λιβύη. Ήταν ένας αληθοφανής ισχυρισμός, αλλά δεν είχε καμμία σχέση με την πραγματικότητα. Όμως, έπεισε. Ίσως όχι όλους, αλλά πολλούς.

Μόνο αφελείς θα μπορούσαν να πιστέψουν ότι, το Γερμανικό Γενικό Επιτελείο, με Αρχηγό τότε έναν από τους καλλίτερους Στρατηγούς της Γερμανίας, τον Walter von Brauchitsch, θα έστελνε τα εφόδια μέσω της Γιουγκοσλαβίας στην Ελλάδα, να περάσουν μέσα από το ισχυρό αντάρτικο του κομμουνιστή Γιόζεφ Μπρόζ (Τίτο) και του εθνικιστή Μιχαήλοβιτς. Από την Ελλάδα, να διασχίσουν την Μεσόγειο, όπου ο στόλος του Κάνινγκαμ περιπολούσε ημέρα και νύχτα και είχε αποκλείσει την πλεύση κάθε πλεούμενου, και να σταλούν στη Λιβύη. 

Οι στρατιωτικοί, όπως και όλοι οι άνθρωποι, κάνουν λάθη, αλλά τέτοια λάθη δεν τα κάνουν. Οποιοσδήποτε να αναλάμβανε την ευθύνη, να στείλει εφόδια από την Γερμανία στον Ρόμελ, με το τραίνο θα τα έστελνε στην Ιταλία, στα σίγουρα, και από κάποιο ιταλικό λιμάνι θα τα προωθούσε απέναντι. Απέναντι από την Ιταλία είναι η Λιβύη.  Όμως, η απάτη έπιασε…

Το άλλο ήταν ότι, στη Λιβύη γίνονταν σκληρές μάχες και έπρεπε οπωσδήποτε να σταματήσει ο εφοδιασμός του Γερμανικού Στρατού. Οι μάχες, όταν η Αποστολή Χάρλιν ήλθε στην Ελλάδα και αποφάσισε να γκρεμίσει μία από τις τρείς γέφυρες, στις οποίες περνάει το τραίνο Θεσσαλονίκης-Αθηνών και επέλεξε την Γέφυρα του Γοργοποτάμου, είχαν σταματήσει, αφού το Άφρικα Κόρπς είχε ηττηθεί στη μάχη του ΕΛ Αλαμέϊν και μέγα μέρος του Στρατού υπό τον Στρατηγό φον Τόμα παραδόθηκε στον Μοντγκόμερυ. Η μάχη αυτή τελείωσε στις 5 Νοεμβρίου και η ανατίναξη της γέφυρας έγινε στις 25.

Ο σκοπός, παρά ταύτα, πέτυχε. Οι Άγγλοι σήκωσαν το κεφάλι τους και ηρωοποιήθηκαν από τον Ελληνικό λαό, ο οποίος δεν ήξερε στη συνέχεια, πόσο αίμα θα έχυνε και πόσα καυτά δάκρυα. Η Αγγλική πολιτική ξαναπατούσε το διχαστικό πόδι της στην Ελλάδα και θα όριζε τις εξελίξεις και τη ζωή των Ελλήνων για πολλά χρόνια. 

Η ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου, ωφέλησε την Αγγλική πολιτική προπαγάνδα, δεν εισέφερε τίποτε στην συμμαχική προσπάθεια, έδωσε έναν τίτλο στο κομμουνιστικό αντάρτικο για την απρόθυμη συμμετοχή του, διότι, από εκεί και πέρα, λίγες ημέρες μετά την κοινή παρουσία, το ΚΚΕ έδωσε εντολή στον Άρη, την οποία έστειλε με τον «Τάσο Λευτεριά», Βαγγέλη Παπαδάκη, να διαλύσει το αντάρτικο του ΕΔΕΣ.

Τις λεπτομέρειες για την αποστολή Χάρλιν, την ανατίναξη, τα γεγονότα που θα επακολουθούσαν, τα περιέγραψε ο Αξιωματικός του Ελληνικού και του Αγγλικού Στρατού Θέμης Μαρίνος, σε βιβλίο που εξέδωκε με τον τίτλο «Αποστολή Χάρλιν», όπως και αργότερα στο εμπεριστατωμένο δίτομο βιβλίο του με τίτλο «Ο ΕΦΙΛΑΤΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ 1941-1944». Ο Θέμης γράφει πότε και πώς έγινε η ανατίναξη, όμως δεν γράφει γιατί έγινε. Και ξέρει καλά…

Για το θέμα αυτό και άλλοι έγραψαν, όπως οι πρωταγωνιστές του εγχειρήματος, αλλά και οι διατεταγμένοι κονδυλοφόροι του ΚΚΕ. Ο υπασπιστής του Στρατηγού Ζέρβα, έφεδρος λοχαγός Μιχάλης Μυριδάκης, ο οποίος υπήρξε ο διοικητής των δυνάμεων που ανατίναξαν την γέφυρα, έδωσε πλήρη περιγραφή με όλη την αλήθεια. Στο βιβλίο του με τίτλο «ΑΓΩΝΕΣ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ» παραθέτει κάθε λεπτομέρεια. Για το θέμα αυτό εκδόθηκε και το ψευδογράφημα του καπετάν «Νικηφόρου», Ανθ/γού Δημητρίου Δημητρίου, ο οποίος εμπνεύστηκε ένα ανούσιο παραμύθι, στο οποίο επαινεί τον εαυτόν του και τον ΕΛΑΣ. Το παραμύθι και οι ψευδολογίες έφθασαν κάποτε στις αίθουσες του δικαστηρίου…

Ο εκ των πρωταγωνιστών, αείμνηστος ταξίαρχος Στέργιος Βούλγαρης, δεκαοκτάχρονος αντάρτης τότε, άφησε λεπτομερή στοιχεία, όπως και τα ονόματα όλων των μετασχόντων. Πριν ο Βούλγαρης δώσει στη δημοσιότητα τα στοιχεία, πολλοί ήταν εκείνοι που διεκδικούσαν συμμετοχή, μετά το ξέχασαν…

Οι λεπτομέρειες είναι πολλές και ενδιαφέρουσες. Ιδίως, για το πώς έλαβε μέρος ο ΕΔΕΣ και πώς αρνήθηκε ο ΕΛΑΣ. Τι  ανάγκασε τον Άρη τελικώς να συμμετάσχει. Πώς εξελίχθηκαν τα γεγονότα από τότε και ύστερα. Δεν τα γράφω για τον εαυτό μου αλλά για εκείνους που θέλουν να μάθουν κάποια ιστορικά γεγονότα. Έγραψα πολλά και λυπάμαι που όποιος με διαβάσει θα κουραστεί. Να ξέρει μόνον ότι, τίποτε δεν είναι μονοσήμαντο. Ούτε η καταγραφή της Ιστορίας.